Tools voor markeren palliatieve fase

Markeren van de palliatieve fase en het belang van een palliatief zorgregister

Bij palliatieve zorg gaat het om zorg waarbij kwaliteit van leven en sterven voorop staat. Vroege palliatieve zorg verbetert de kwaliteit van leven door te focussen op goed leven met een afnemende gezondheid. Voor- en nadelen van zorg moeten in dat licht tegen elkaar worden afgewogen. Het is goed als patiënten tijdig keuzes kunnen maken die passen bij hun prioriteiten. Niet alles wat kan hoeft, maar er is wel heel veel mogelijk binnen het kader van palliatieve zorg.

Om die afwegingen met elkaar te kunnen maken is vroege herkenning en markering van de palliatieve fase van groot belang. Nog steeds wordt palliatieve zorg geassocieerd met de terminale fase, terwijl vroege palliatieve zorg voor meer dan 80% van de mensen die doodgaan veel oplevert. Het is niet alleen van belang om het laatste jaar van de palliatieve fase te markeren; ook dient de markering van de vaak geleidelijke overgang van meer ziektegerichte behandeling naar meer symptoomgerichte behandeling plaats te vinden.

Markeren betekent duidelijkheid scheppen
Voor de patiënt en zijn naasten, maar ook voor de zorgverleners. Markering betekent niet dat de patiënt en diens naasten zomaar met een vaststaand scenario – dat de patiënt binnen afzienbare tijd zou kunnen overlijden – worden geconfronteerd. Het uitleggen van de onzekerheden die gepaard gaan met een moeilijk voorspelbaar ziektetraject is iets anders dan een slecht nieuws gesprek. Het gaat om een gesprek over wat zou kunnen gebeuren en wat dan zou kunnen helpen. De behandelend arts onderzoekt in hoeverre patiënt en naasten daarvoor openstaan en of zij over de veerkracht beschikken om de informatie te verwerken.

Tools voor proactieve zorgplanning
Naar aanleiding van de markering onderneemt de arts acties om de palliatieve zorg op te starten. Hieronder vallen zaken als proactieve zorgplanning, het opstellen van een individueel zorgplan en coördinatie van zorg.

Voor het markeren zijn diverse instrumenten beschikbaar. Op de eerste plaats de Surprise Question. Verder kan gebruikt worden gemaakt van de SPICT eventueel in combinatie met een selectie uit de praktijkpopulatie met behulp van ICPC-codes.

Binnen PaTz groepen werken we met een register voor palliatieve zorg (PaTz Portal of een Excelbestand): een enorme steun om tijdig te identificeren en te starten met goede zorg.

Uit onderzoek blijkt dat patiënten die op het register staan uiteindelijk vaker thuis overlijden, dat huisartsen in de laatste levensfase meer contact met hen hadden en dat huisartsen vaker in een vroeg stadium rekening hielden met het overlijden van deze patiënten. Ook spraken huisartsen vaker met hen over hun levensverwachting, fysieke klachten, spirituele vraagstukken en de mogelijkheden van palliatieve zorg en vond meer symptoommonitoring plaats.